Wat gaat er mis in het voorgezet onderwijs?

IMG_2200

Een zes min voor de leraar

In 35 minuten word je bijgepraat over de staat van ons onderwijs. Voor iedereen die 35 minuten de tijd heeft: Kijk naar de aflevering van Zembla over het failliet van het onderwijs. Ben je docent, ouder, student, of leerling dan weet je dit waarschijnlijk al. Maar ken je alle facetten? Klik op 6-voor de leraar voor de link naar Zembla.

zes-voor de leraar

Omdat ik de uitzending zo belangrijk vind, heb ik er tijd ingestoken om zoveel mogelijk letterlijk, de tekst van de uitzending uit te schrijven voor iedereen die geen tijd heeft om de uitzending te bekijken.

IMG_2197

Burn-out

Een op de vijf leraren krijgt een burn-out. De leraar wordt al dertig jaar systematisch gesloopt.Het onderwijs kampt met een groot leraren tekort. Scholen zijn genoodzaakt lesuren te schrappen. Universiteiten slaan alarm over het niveau van de middelbare scholieren die zich aanmelden.
“Ze hebben bepaalde basisvaardigheden niet geleerd”.

Staatssecretaris Sander Dekker pompte de afgelopen jaren honderden miljoenen in verbetering van het onderwijs. Hij zegt:

“689 miljoen waarvan het overgrote deel terecht komt bij die leraren”

De vraag aan een docent:

Heeft u daar iets van gemerkt?

Nee!

“Als je dadelijk een docent wilt zien, moet je naar een museum” zegt Eric van’t Zelfde, directeur van de Hugo de Grootschool in Rotterdam.

De kwaliteit van ons onderwijs

Zembla onderzoekt waarom de kwaliteit van ons onderwijs daalt.  Leerlingen komen essentiële rekenvaardigheden tekort.

“Dat ligt niet aan de studenten maar aan hun vooropleiding” aldus professor wiskunde Joost Hulshof (VU). Eerstejaars studenten krijgen een speciale ingehuurde docent die hen basale rekenvaardigheden bijbrengt. Elementaire wiskunde.  Het betekent dat een deel van het middelbare schoolonderwijs aan de universiteit wordt gegeven ondanks dat ze 6 jaar wiskunde hebben gehad op de middelbare school. Het wegwerken van de kennisachterstand leidt volgens professor Hulshof tot een aanzienlijke verlenging van de studieduur.De meeste beta-studies zijn 5 jaar geworden in plaats van 4.

IMG_2195

Wat gaat er mis in het voortgezet onderwijs?

Wiskunde: de wiskundetoetsen worden als veel te talig gezien: het zijn verhaaltjes in plaats van gewone rekensommen.De vervolgopleidingen zijn tegen het gebruik van de zogenaamde grafische rekenmachine. Op de middelbare school is het gebruik verplicht maar op de universiteit is de rekenmachine niet toegestaan. Leerlingen kunnen niet meer goed rekenen. Een wiskunde docente van Beter Onderwijs Nederland: “Ik denk dat het apparaat daarmee te maken heeft. De rekenmethode is zeker niet de enige oorzaak voor het dalend niveau.

Minuut 4

Onaantrekkelijk beroep

Het vak van docent wordt steeds onaantrekkelijker. Een groot gedeelte van de leraren is overbelast en is alleen nog maar bezig met de waan van de dag. Dat is niet zoals onderwijs eruit zou moeten zien. Het beroep leraar is voor veel afgestudeerden niet meer interessant. Gevolg: een enorm lerarentekort. Op internet vinden we honderden onderwijsvacatures. De gemeente Rotterdam keert sinds kort bonussen van 5000 euro uit aan startende docenten.Scholen schakelen headhunters in om leraren te vinden. Wiskundeleraren maar ook natuurkunde en economie. Die zijn eigenlijk niet meer te vinden omdat deze mensen ook in het bedrijfsleven aan de slag kunnen.

Wat doen scholen als ze leraren tekortkomen?

De meeste scholen willen hier niet over praten met Zembla uit angst voor imagoschade.

Eric van’t Zelfde (scholengemeenschap Hugo de Groot/Rotterdam):

Dit jaar is er 4700FTE tekort in het onderwijs. Een docent Duits: lukt niet.Volgend jaar ga ik het vak schrappen. Natuurkunde, scheikunde, wiskunde, biologie,… geen docent te vinden. Ook niet op de opleidingen! Dus ook niet over 4 jaar!We kunnen wel van alles gaan verzinnen over hoe je het onderwijs moet inrichten maar als die man of vrouw voor de klas er niet is. Ik heb collega’s die met pensioen waren bereid gevonden om terug te komen en weer voor de klas te staan: een docent van 67, een docent  Nederlands die is 73 jaar. Ik heb een aantal mensen van 67. Ik houd mijn hart vast als die aan het einde van dit jaar zeggen: Joh Eric, dit jaar gaan we echt met pensioen! Ik moet er niet aan denken. Voor leerlingen betekent dit dat ze geen docent hebben en dat er lessen uitvallen. en dat ik dan brieven van ouders krijg die terecht zeggen: wat ben je nou voor school, je hebt niet eens docenten voor de klas. Het enige dat ik dan kan zeggen is: ik weet het, het spijt me.

Wat op de scholengemeenschap Hugo de Groot in Rotterdam dreigt is op het Trajectum  College in Utrecht al werkelijkheid. Al maanden zoeken ze hier tevergeefs naar een docent wiskunde. Daardoor komen sommige wiskunde-onderwerpen niet aan bod. Alle leerlingen krijgen een uur wiskunde minder per week.

Waarom huurt u niet een tijdelijke kracht in?
Trajectum Utrecht, P. de Man: Dat doen we ook wel. Maar we zijn niet tevreden over de kwaliteit die wij van de uitzendbureaus aangeleverd krijgen.

Wat mist u dan?

We krijgen kandidaten wiskunde aangeleverd die net de opleiding zijn gestart die nog nooit voor de klas hebben gestaan. We zijn al blij als we een bevoegd iemand hebben. Omdat er niet genoeg bevoegde docenten zijn moeten scholen lessen schrappen of zetten scholen vaak onbevoegde docenten voor de klas.

Uit een rapport van de onderwijsinspectie blijkt dat gemiddeld bijna een kwart van de lessen door onbevoegde docenten wordt gegeven.

J. Dronkers (onderwijssocioloog): “Het aantal onbevoegde docenten die lesgeven neemt toe. Het meest in het VMBO. Dronkers onderzocht de gevolgen hiervan: dat op scholen waar veel onbevoegde leraren lesgeven, de onderwijsprestaties lager zijn.De eindexamencijfers zijn lager, een lager percentage geslaagden.

De overheid gedoogt het werken met onbevoegde docenten nog EEN jaar.Vanaf 2017 mag het niet meer. Goede leraren zijn amper te vinden.

Hoe zit het met de lerarenopleiding?

Cijfers laten zien dat het aantal aanmeldingen al jaren afneemt. Zorgelijker is dat het niveau van de opgeleide docenten niet optimaal is zegt de voorzitter van de Algemene Onderwijsbond.

Er zijn 3 componenten om een bevoegd leraar te zijn:

  • vakinhoud moet op orde zijn
  • je moet weten hoe leerlingen leren
  • hoe breng ik mijn lesstof over

Vakinhoud, didactiek en pedagogiek moeten dus op orde zijn. Als je aan één van deze componenten niet genoeg aandacht besteedt, gaat het mis. Volgens de vakbond zijn de onderdelen niet in orde op de opleiding. Pedagogiek en didactiek wordt steeds minder belangrijk gevonden. Binnen het onderwijs verandert met grote regelmaat het idee over hoe er lesgegeven moet worden. Volgens de Algemene Onderwijsbond ligt de nadruk tegenwoordig vooral op de vakinhoudelijke kennis van de leraar. En daar wordt te gemakkelijk over gedacht.  De gedachte: “als je weet waar je het over hebt, dan kun je het ook aan leerlingen uitleggen. En dat is niet zo.”

Een docente wiskunde (mevrouw Baan) herkent dit.

Ze leiden je op om de wiskunde goed te beheersen maar hoe je dit overbrengt aan basis, kader en tl-leerlingen van het VMBO vind ik onvoldoende belicht.”

Ook Anne-Wil van Herk (docent Engels) herkent het verhaal. Ze worstelt met het overbrengen van leerstof.Zij vindt dat de lerarenopleiding te weinig verschillende onderwijsmethodes aanleert.
Ze leren me nu één bepaalde manier van lesgeven en hoe het eigenlijk zou moeten, prachtig idee, maar het is niet hoe het in de praktijk werkt.” Ze vindt dat haar lerarenopleiding vooral de nadruk legt op  de methode “ontdekkend leren”. Leerlingen moeten zelf uitvinden wat een antwoord op een vraag of een opgave is zonder dat de leraar eerst uitleg geeft. “Leerlingen komen van de basisschool af en die hebben al het inzicht: hé, ik moet eerst de regel eerst kennen, anders kan ik dit helemaal niet maken. Die reacties krijg ik ook en daar worstel ik mee. Ik heb het geprobeerd maar ik kreeg zoveel vragen en kinderen die verward raken: he mevrouw hoe moet het nou??

Hogeschool van Utrecht

Zembla krijgt emails die het verhaal van Mevrouw van Herk bevestigen. We vragen de Hogeschool van Utrecht waar deze studenten opgeleid worden om commentaar. Ze willen niet op camera reageren maar laten telefonisch weten zich niet in het verhaal te herkennen. Ze zeggen dat ze verschillende lesmethodes aanbieden. De methode Ontdekkend Leren is slechts éénmaal aangeboden volgens hen.  We vragen de Hogeschool of ze ons lesplanningen of roosters kunnen laten zien waaruit dat blijkt, maar die krijgen we niet. De Hogeschool is het niet eens met de kritiek van mevrouw van Herk.

M. Katee (onderwijsadviseur):

Dat is dan echt een beperkte lerarenopleiding. Een goede leraar bedient zich van allerlei didactische modellen.

Zij werkt al 25 jaar in het onderwijs en adviseert scholen over lesmethodes en taalonderwijs.

Alleen maar ontdekkend leren aanbieden: je doet er kinderen mee tekort. Je verspilt tijd. Een groot deel van de leerlingen doe je daar kinderen geen plezier mee.

Minuut 16.03

Ontdekkend leren 

In 2009 doet de universiteit van Melbourne een groot internationaal onderzoek naar het effect van verschillende methodes. Professor onderwijskunde John Hattie onderzoekt daarbij 150 factoren die invloed hebben op leerprestaties van leerlingen en stelt een ranglijst op. Ontdekkend leren staat op de 91e plaats. Alles wat onder de 50e plaats staat op die ranglijst heeft eigenlijk niet zo’n effect.

De onderwijsbond vindt dat de stagescholen en aankomende studenten meer invloed moeten krijgen op de opleiding.

Minuut 17

Mevrouw Ramautar, docente wiskunde in Rotterdam-Zuid die uit het bedrijfsleven kwam, volgde haar hart en ging het onderwijs is. Ze wordt fulltime docent Engels

Zembla: Verbaasde u zich toen u in deze sector aan de slag ging?

Ramautar: Nee, toen nog niet omdat ik er helemaal niet bekend mee was. Later pas dacht ik: goh, zo’n ideale wereld is het toch niet.

Ze heeft een contract voor 40 uur per week maar daarmee redt ze het bij lange na niet zegt ze. Naast het lesgeven en nakijken heeft ze nog allerlei zorgtaken. De school staat in een achterstandswijk. Veel leerlingen hebben leerachterstanden, gedragsproblemen of moeilijkheden thuis.
Die kinderen krijgen thuis geen of weinig aandacht

Zembla: Worden de kinderen aan hun lot overgelaten?

Ramautar: Ja, soms wel. En ook qua verzorging of eten. Soms hebben we hen ontbijt gegeven ’s ochtends. Je geeft hen een goed gevoel. Een goede leeromgeving en daar gaat gewoon tijd inzitten.

Eric van’t Zelfde (directeur Hugo de Groot)  Ga even kijken naar al die ‘wallen”( kringen onder de ogen) Werkdruk!

L. Verheggen (voorzitter Algemene Onderwijsbond)

We vragen veel te veel van al die leerkrachten buiten het lesgeven om. Het is een sluipend proces.

Wat vraagt de maatschappij?

minuut 19. De Onderwijsbond:

Zodra er in de maatschappij iets aan de hand is waarvan we zeggen: dat is een probleem, dan heb ik het over

  • kinderen die niet met geld om kunnen gaan
  • overgewicht
  • drugs
  • loverboys
  • radicalisering

alles wat in de maatschappij tegenkomen en waarvan we met elkaar concluderen: daar zit een probleem, dan is er in de regel één pavlovreactie:

dat is een taak voor het onderwijs!

Volle klassen, veel uren

In vergelijking met Europese collega’s staan Nederlandse collega’s de meeste uren voor de klas. En die klas is ook nog eens overvol. Plofklassen worden ze genoemd. Mevrouw Ramautar uit Rotterdam heeft bijvoorbeeld een klas van 36 leerlingen! Een aantal leerlingen komt duidelijk aandacht te kort. Dit kan leiden tot onoverbrugbare leerachterstanden.

-wordt vervolgd – Je kunt natuurlijk vast de Zembla uitzending van woensdag 27 januari bekijken. Ik verklap dat Sander Dekker  niet wilde reageren. Hij zal zich vast “niet herkennen in het beeld” een vaak door politici gebruikte uitdrukking die steeds vaker door anderen (Hogeschool Utrecht) gebruikt wordt.

Advertenties

2 reacties

Opgeslagen onder Alledaagse dingen, imperfectie, Onderwijs

2 Reacties op “Wat gaat er mis in het voorgezet onderwijs?

  1. Zembla gaat over falend onderwijsbeleid, kwaliteit lerarenopleidingen, het geld van het ministerie dat niet uitgegeven is aan leerlingen& docenten maar dat nog steeds op bankrekeningen staat. Morgen meer.

    Like

  2. Diny

    Een aspect, nl dat veel opvoedkundige problemen op het bordje van de school gelegd wordt, is waar. Onderbelicht is het feit dat de populatie leerlingen sterk veranderd is en op alle niveaus. (En de ouders ook). Verder: Concentratieboog is dalende, en oh, we hebben het zo druk: bijbaantjes en social media zijn hier debet aan. School staat al lang niet meer bovenaan.

    Like