Franse woord van het jaar 2018

IMG_1378Eerder schreef ik al over deze Woord-Verkiezing in 2011 en in 2013 . Dit is behoorlijk lang geleden dus heb ik besloten een mise à jour (update) te geven. We leven tenslotte al  een tijdje in 2018.

De jury koos

De jury koos voor het woord “Femmes” omdat het in 2018 veel over vrouwen ging (denk maar aan #metoo). Andere woorden die genoemd werden waren:

colère, harcèlement, réchauffement, jupitérien, et même bitcoin

woede, lastigvallen/intimidatie (vanwege #metoo neem ik aan), opwarming (van de aarde) , van Jupiter, en zelfs bitcoin.

Dat jupitérien moet ik misschien nog even uitleggen. Macron, de Franse president heeft zichzelf  jupitérien genoemd en dat is nogal wat. Jupiter was niet zomaar een god maar de koning der goden.

Het publiek koos uiteindelijk…. 

Via de website www. mot de l’année hebben meer dan 98.000 kiezers (“het publiekswoord”)  in 2018 het woord “métissage’ gekozen als woord van het jaar. Bij het publiek eindigde bitcoin op de 2e plaats en vrouwen op de 3e plaats.

Klik hier voor de Franse website Het Woord van het Jaar

 mélange de choses différentes, de personnes différentes, issues de cultures diverses ; le métissage c’est aussi l’union de toutes ces personnes, un tissage de ces différentes cultures. Aujourd’hui, les pays sont une palette de personnes différentes, un métissage

In het Engels mogelijk (?) cross cultural, intercultural, blend of cultures, bi-cultural (?).

Hoe zouden wij het vertalen in het Nederlands? Afhankelijk van de context misschien: multiculturaliteit, multicultureel, mix van culturen?

Misschien moeten we ook métissage gaan gebruiken?

Advertenties

Uit het verhaal dat nooit af is!

DSC00425

De Voorziene Transportband

Wat? Is Juffie niet goed geworden? Dat is toch geen correct taalgebruik? Wat is dat: de voorziene transportband? Wacht ik laat het je zien. Dat is gewoon eh nou ja le tapis roulant is de transportband. Tuurlijk, jullie kennen de taalstrategie: rouler (rollen) en tapis lijkt wel een beetje op tapijt/mat dus een band. Maar waar slaat dan ‘voorziene‘ op? Je bedoelt ‘La zone prévue a cet effet’. De daarvoor bedoelde of??

Kunst hoor!

Vertalen is een kunst. Nee, vertalen is een vak. Het hoort niet op te vallen dat een tekst vertaald is. Wacht ik pak er nog een ander voorbeeld bij. Leuk voor iedereen die weleens op zoek gaat. Je kan eieren vinden en soms kan je ook platte troDSC00432lleys vinden. aan van de Zelfbediending dan he? Niet zomaar ergens. En je ziet aan het plaatje wat een platte trolley is.

 

Voorzetsels in het Nederlands (en in alle andere talen) zijn lastig dus tip voor het leren van een andere taal: leer werkwoorden mét voorzetsel. Trouwens het is mij onduidelijk waarom er in het Frans én in het Nederlands ook (également=eveneens…?) staat. Je vraagt je af wat je verder nog allemaal aan van de Zelfbediening kan vinden. Nog even over dat “je kan”: dit is in Nederland informeel taalgebruik en past dus wel bij het bedrijf waar ik deze foto’s nam (weten jullie al waar?) Maar op de website van  Onze Taal lees ik: In België wordt je kan niet als informeel taalgebruik beschouwd. De combinatie komt vooral in gesproken taal voor.” Bij je zal en je wil staat zo’n zelfde opmerking.

Une belle surprise!

DSC00433

Kies een passende? kaart en laad ze op.  Ja, dat snappen ze bij dit bedrijf. Je denkt dat je 1 kaart kiest maar stiekem pak je er gewoon een paar en dan moet je ze opladen.

Let op hoe er trouwens in het Frans netjes vous en votre staat maar in het Nederlands is dat gewoon je keuze geworden. En dat terwijl ik dacht dat dit bedrijf overgestapt was naar de “je” vorm. Alors, niet voor de francofoon.

Uit het Engels

Het belangrijkste marketingmiddel: de catalogus van dit bedrijf wordt in het Engels geschreven en vervolgens in alle andere talen vertaald. Er worden  natuurlijk aanpassingen gemaakt (andere foto’s)  en de voorkant is in elk land een beetje anders. In Nederland krijgen wij bij de lampen altijd het maximale wattage vermeld volgens Filter, een tijdschrift over vertalen. Ook is er verschil in het Duits in Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk. Leuk al die persoonlijke tintjes. Teksten schijnen door de marketingafdeling bekeken te worden.

Copywriters schrijven een Engelstalige basisversie van de catalogus. Deze brontekst werd naar de 56 landen met IKEA vestigingen gestuurd. Binnen de nationale vestigingen pasten vertalers – meestal native speakers – deze in samenspraak met de plaatselijke tekstafdeling aan voor de nationale taal en culturele conventies. De teksten werden gelezen door medewerkers van de verkoopafdeling en marketingafdeling van het nationale hoofdkantoor. De eersten controleren alleen de productgerelateerde teksten en de tweeden beoordelen alleen of de marketingboodschap goed verwoord werd. De afdeling tekstproductie, die verantwoordelijk was voor het hele proces, verzamelde alle feedback en zorgde ervoor dat deze in de teksten verwerkt werd.

Dus voordat zo’n zinnetje als je kan ook platte trolleys aan van de Zelfbediening vinden opgehangen wordt…. gaat het in een platte trolley van  1. de plaatselijke tekstafdeling naar 2. de medewerkers van de verkoopafdeling én 3. de marketingafdeling van het nationale hoofdkantoor. En dan tenslotte maakt 4.  de afdeling tekstproductie het af door het op de voorziene transportband te zetten.

Maar ach, ik kan jullie geruststellen: in de Ikea in Anderlecht is het net zo druk als in alle andere Ikea’s en klanten zetten alles netjes op de voorziene transportband, pakken platte trolleys bij de vleet en en passant kiezen ze een cadeaupas uit en laden ze op aan de kassa. De vertalingen bezorgen mij in ieder geval een hoop plezier 😉

Tot Sint-Juttemis

En dat tot slot (hoewel):

DSC00426-001

 

 

Voor iedereen die haar nog niet kent…

Aya uit Yopougon

Aya

Aya geeft Hervé advies
Aya geeft Hervé advies

We zijn al een tijdje bevriend, Aya en ik. Al eerder berichtte ik over haar (in 2008, op een oud blog dat vroeger weblog heette)  maar voor iedereen die mij pas sinds 2013 leest en me niet al sinds 2006 volgt, is zij er weer even. Omdat ik het vandaag over haar had en omdat ze lastig terug te vinden is in mijn blog-archieven.

Aya en Hervé

Aya verdient een goede plek en is een aanrader : wil je graag je Frans verbeteren omdat je naar een franstalig land in (West) Afrika gaat? Denk dan aan Aya.

Yopougon is trouwens een volksbuurt in Abidjan, de hoofdstad van Ivoorkust, een West-Afrikaans land.

Marguerite Abouet die het geschreven heeft, is zelf geboren in Abidjan en het is gebaseerd op haar jeugd. Aya is een beetje anders dan haar vriendinnen. ‘Ik wil niet eindigen in de K-serie’ zo zegt Aya tegen vriendinnen Bintou en Adjoua. En, zo zul je je afvragen: wat is dan die K-serie? Dat is Kapper, Kleren, Kereljacht. Haar vriendinnen gaan juist graag naar ‘Ça va chauffer’ om te dansen. En ze laten zich kussen in het Duizendsterrenhotel: onder de Blote Hemel waar ‘s avonds de mannen en vrouwen naar elkaar op zoek zijn. Daar gaat nog  weleens wat mis trouwens.

Aya en Hervé

Humor
Af en toe moet Aya er aan geloven en is ze min of meer verplicht uit te gaan met een jongen die niet echt de slimste is.
‘Heb je een vriendje?’
‘Hoezo’ vraagt Aya?
‘Nou, eh niks. gewoon even informatiseren’.
‘Je zegt niet informatiseren, het is informeren’ legt Aya dan geduldig uit.
En passant helpt ze hem ook nog met adviezen voor zijn toekomst.

TekeningDe tekenaar
Hebben jullie het door? Ik probeer jullie enthousiast te maken voor de prachtig getekende strip. Die tekeningen maakte Clement Oubrerie. Zijn cv is bijzonder. Na een niet afgemaakte opleiding in Parijs naar Amerika vertrekken, daar uiteindelijk in de gevangenis belanden omdat je geen papieren hebt, vervolgens terug naar Frankrijk… om te kinderboeken illustreren. Tuurlijk. Als hij niet tekent, heeft hij nog tijd om met een funkband naar de Ivoorkust te reizen. Deh, denk je, wat heb ik een normaal leven…

Pagina_1Bekroond
Ik ben trouwens niet de enige,  die enthousiast is over dit mooie grappig getekende stripverhaal Het boek is bekroond als het beste debuutalbum Angoulême (“hoofdstad van de Strip”) 2006.  Eigenlijk kom ik er dus heel laat mee,  mijn excuses.

Soap
Toen ik de strip las moest ik denken aan een Ivoriaanse soap-serie die ik ooit bij een Afrikaanse kennis van mij zag (hij bood me de hele serie op CD aan) Tot mijn verbazing was hij razend enthousiast over al die kleine dingetjes die in de soap gebeurden. Er waren heel wat grote en kleine ruzies over relaties en vooral veel ruzie tussen vrouwen. De vrouwen begroeten elkaar elke keer heel enthousiast met ‘Ma Copine!’ Maar ondertussen… En zo dacht ik laatst nog, het is al wat jaartjes geleden dat ik iemand uit Ivoorkust moest bemiddelen naar werk. Hij had een foto bij zijn cv afgedrukt: ‘Ik ben namelijk heel beroemd want ik heb in een soap meegespeeld…’ Een ander soort soap dat dit ‘soap-stripverhaal’ dat tegewoordig heel hip een graphic novel heet. Volgens mij heette de soap trouwens “Ma famille”. Het ging er heftig aan toe met al die ‘ma copine’ en ‘mes copines’!

Woordenlijstje
Even terugkomend op Aya, die Gazelle, je hoeft geen yako te hebben met haar. Volgens mij gaat het goed met haar. Er zijn al zeker 6 delen. Deh, als je er eenmaal aan begint…
Achterin het boek staat een kort woordenlijstje. Je kent alvast 3 woorden: gazelle=knap meisje. Yako=medelijden. Deh= een uitroep die ze om de haverklap gebruiken. Ook staan er achterin nog recepten en een handleiding ‘hoe doe je een lendendoek om’. Veel leesplezier!

Wil je nog meer lezen/bekijken, kijk dan op de website van moorsmagazine

Anonymous togetherness – Mommy

Een prachtige term voor het anoniem samenzijn van een filmpubliek. En eerlijk is eerlijk, ik heb hem overgenomen van de Frans-Canadees  Xavier Dolan, de regisseur van Mommy.

Jury prijs Cannes 2014

Met recht won de hartverscheurende film Mommy de juryprijs in Cannes. Xavier Dolan sprak in zijn bedankwoord over hoe belangrijk  Jane Campion is geweest voor hem. Haar film, the Piano, inspireerde hem tot het schrijven van sterke vrouwenrollen. De rollen die zijn muze Anne Dorval speelt, zijn sterke rollen, zo ook weer haar rol in Mommy (juist: als moeder)  Jane Campion won in 1993 de Gouden Palm voor de film “The Piano” en was hoofd van de Jury in Cannes van 2014. Ze regisseerde de serie Top of the Lake (2013). Xavier Dolan moest de juryprijs delen met de oude rot in het vak Jean-Luc Godard ( Adieu au langage)

Muziek in Mommy

Dolan gebruikt veel popmuziek in zijn film. Dido, Sarah McLachlan, Andrea Bocelli, Céline Dion én Oasis, ze komen allemaal langs. Céline Dion (ook Canadees trouwens net als Xavier Dolan) vond ik nooit om aan te horen maar dankzij Dolan luister ik nu naar haar en kan het zelfs waarderen. Tot nu toe anoniem maar als jullie het aanklikken zijn we anoniem samen.

Antoine-Olivier Pilon

De hoofdpersoon van Mommy, Antoine-Olivier Pilon (17 jaar!) van de film Mommy zie je hier in een interview in de auto in Cannes. Ze spreken o.a. over de 12 minuten lange staande ovatie die hij kreeg voor zijn rol in Mommy als Steve, over filmen en de filmcrew, over hyperactief zijn en Antoine-Olivier zingt zelfs nog een stukje in het Italiaans.

Frans gesproken, Engels ondertiteld.

In de film zit een belangrijke scene waarin Moeder, de buurvrouw en Steve zingen en dansen op het nummer:

On ne change pas – we veranderen niet

Paroles de On Ne Change Pas(Jean-Jacques Goldman)

On ne change pas
On met juste les costumes d’autres sur soi
On ne change pas
Une veste ne cache qu’un peu de ce qu’on voit
On ne grandit pas
On pousse un peu, tout juste
Le temps d’un rêve, d’un songe
Et les toucher du doigt

Mais on n’oublie pas
L’enfant qui reste, presque nu
Les instants d’innocence
Quand on ne savait pas

On ne change pas
On attrape des airs et des poses de combat
On ne change pas
On se donne le change, on croit
Que l’on fait des choix
Mais si tu grattes là
Tout près de l’apparence tremble
Un petit qui nous ressemble
On sait bien qu’il est là
On l’entend parfois
Sa rengaine insolente
Qui s’entête et qui répète
Oh ne me quitte pas

On n’oublie jamais
On a toujours un geste
Qqui trahit qui l’on est
Un prince, un valet
Sous la couronne un regard
Une arrogance, un trait
D’un prince ou d’un valet
Je sais tellement ça
J’ai copié des images
Et des rêves que j’avais
Tous ces milliers de rêves
Mais si près de moi
Une petite fille maigre
Marche à Charlemagne, inquiète
Et me parle tout bas

On ne change pas, on met juste
Les costumes d’autres et voilà
On ne change pas, on ne cache
Qu’un instant de soi

Une petite fille
Ingrate et solitaire marche
Et rêve dans les neiges
En oubliant le froid

Si je la maquille
Elle disparaît un peu,
Le temps de me regarder faire
Et se moquer de moi

Une petite fille
Une toute petite fille

 

Entourage en alles wat er nog bij komt…

IMG_1874.JPGSteeds vaker hoor ik mensen zeggen: ja, het is ‘helemaal leuk’ ook vooral mét de entourage van de omgeving eromheen.

Heel erg leuk! Dat vind ik ook 😉

En voor de liefhebbers van de bank waar ik nog weleens kom : de etymologiebank

ENTOURAGE (OMGEVING)

M. Philippa e.a. (2003-2009) Etymologisch Woordenboek van het Nederlands

entourage zn. ‘omgeving’
Nnl. entourage “de omgeving, omzetting; bijzonder bij vrouwelijken opschik” [1824; Weiland].
Ontleend aan Frans entourage ‘omgeving’ [1776], een afleiding bij het werkwoord entourer ‘omgeven, omringen’ [1538], afgeleid van entour ‘om, rondom’ [1080], gevormd uit en ‘in’ en het zn. tour ‘ronde’, zie → toer.

 

Trouwens ik ben retour terug van vakantie maar dat hadden jullie toch al gemerkt?

 

 

Zaz – je veux

Op zo’n donkere dag als vandaag heb je vast zin om in een elan festif et poetique te raken. Helemaal als je naar de muziek van Zaz (Isabelle Goffroy, geboren in Tours) luistert. Ze is niet onbekend in Nederland dankzij de vele Nederlanders die in Frankrijk op vakantie waren afgelopen zomers. Daarbij nog eens geholpen door Mart Smeets die het programma de avondetappe – Tour de France presenteerde en haar muziek draaide in 2010.

Ze laat zich ook inspireren door jazz manouche, gypsy (Django Rheinhardt), Latin en Afrikaanse muziek. Echter de naam Edith Piaf valt ook als het over haar stem gaat. Ze heeft conservatorium gedaan en trad op straat op, in Montmartre, Place du Tertre. Het record dat ze daar behaalde was 450 euro in een uur verdienen. En het gaat goed met haar dus misschien ondanks de tekst: Ce n’est pas votre argent qui f’ra mon bonheur – wordt ze er toch gelukkig van…

Ze trad al op in Rusland waar ze liedjes zong van Piaf, Brel, Aznavour, Gainsbourg, Mathieu, Dassin en Kaas. Ze lijkt van alle markten thuis. In ieder geval van een hele vrolijke markt. Tegenwoordig zingt ze veel Franse klassiekers dus misschien horen jullie haar nog wel eens voorbij komen in een ander bekend liedje.

Find more videos like this on video.filestube.com.
Donnez moi une suite au Ritz, je n’en veux pas !

Donnez moi une suite au Ritz, je n’en veux pas !

Des bijoux de chez CHANEL, je n’en veux pas !
Donnez moi une limousine, j’en ferais quoi ? papalapapapala
Offrez moi du personnel, j’en ferais quoi ?
Un manoir a Neufchatel, ce n’est pas pour moi.
Offrez moi la Tour Eiffel, j’en ferais quoi ? papalapapapala

Refrain:
Je Veux d’l’amour, d’la joie, de la bonne humeur, ce n’est pas votre argent qui f’ra mon bonheur, moi j’veux crever la main sur le coeur papalapapapala allons ensemble, découvrir ma liberté, oubliez donc tous vos clichés, bienvenue dans ma réalité.

J’en ai marre de vos bonnes manières, c’est trop pour moi !
Moi je mange avec les mains et j’suis comme ça !
J’parle fort et je suis franche, excusez moi !
Finie l’hypocrisie moi j’me casse de là !
J’en ai marre des langues de bois !
Regardez moi, toute manière j’vous en veux pas et j’suis comme çaaaaaaa (j’suis comme çaaa) papalapapapala

Refain x3:
Je Veux d’l’amour, d’la joie, de la bonne humeur, ce n’est pas votre argent qui f’ra mon bonheur, moi j’veux crever la main sur le coeur papalapapapala Allons ensemble découvrir ma liberté, oubliez donc tous vos clichés, bienvenue dans ma réalité !

Ik publiceerde eerder iets over Zaz op een ander weblog, in 2010

Les Poppeys – Non, non rien n’a changé

 

Zelf heb ik dit liedje vaak meegezongen. Vroeger wist ik niet eens dat het een tekst had die ergens over ging! Ik vond de klanken mooi. Enigszins verdrietig moet ik vaststellen dat we de tekst nog steeds kunnen zingen. Om ervoor te zorgen dat we niet vergeten dat we nog veel moeten en kunnen veranderen in deze wereld. Destijds ging het over Vietnam.

Weblijvenvechten 

Santiago de Compostela 
De laatste keer dat ik dit liedje zomaar buiten zong, was ik vlakbij Santiago de Compostela. Te voet. Iemand die bij me in de buurt liep vroeg zich bij aankomst af: ben ik veranderd? Na zoveel weken elke dag een stuk gelopen te hebben? Is er iets veranderd? (we spraken Frans) En opeens zette ik dit liedje in. Tot mijn grote verbazing keken twee Franse mannen om en begonnen spontaan mee te zingen. En daar liepen we dan, bepakt en bezakt, bijna in Santiago: tout a continué… We hielden even in, keken elkaar nog een keer aan en schreeuwden toen de vroege morgen in: jehejehe

‘Et pourtant bien des gens ont chanté avec nous.’ (en toch hebben veel mensen met ons mee gezongen) Hieronder eerst de Franse en daarna de vertaling van de Franse tekst.

Of als je het liever uitgelegd ziet en hoort een filmpje uit 201o waarin Bruno Polis (dat jongetje met die krullen) en de tekstschrijver François Bernheim vertellen. Bruno Polis zat in het jongenskoor van Asnières  (onder leiding  van dirigent Jean Amoureux ). Die twee Fransen op de chemin de St. Jacques waren niet de enige Fransen die het liedje nog zo kunnen meezingen.

 Les Poppeys – Non, non rien a change (1971)

C’est l’histoire d’une trêve
Que j’avais demandée
C’est l’histoire d’un soleil
Que j’avais espéré
C’est l’histoire d’un amour
Que je croyais vivant
C’est l’histoire d’un beau jour
Que moi, petit enfant
Je voulais très heureux
Pour toute la planète
Je voulais, j’espérais
Que la paix règne en maître
En ce soir de Noël
Mais tout a continué
Mais tout a continué
Mais tout a continué

Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Héhé! Héhé!

Et pourtant bien des gens
Ont chanté avec nous
Et pourtant bien des gens
Se sont mis à genoux
Pour prier, oui pour prier
Pour prier, oui pour prier
Mais j’ai vu tous les jours
A la télévision
Même le soir de Noël
Des fusils, des canons
J’ai pleuré, oui j’ai pleuré
J’ai pleuré
Qui pourra m’expliquer que…

Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Héhé! Héhé!

Moi je pense à l’enfant
Entouré des soldats
Moi je pense à l’enfant
Qui demande pourquoi
Tout le temps, oui tout le temps
Tout le temps, oui tout le temps
Moi je pense à tout ça
Mais je ne devrais pas
Toutes ces choses-là
Ne me regardent pas
Et pourtant, oui et pourtant
Et pourtant, je chante, je chante…

Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Héhé! Héhé!

C’est l’histoire d’une trêve
Que j’avais demandée
C’est l’histoire d’un soleil
Que j’avais espéré
C’est l’histoire d’un amour
Que je croyais vivant
C’est l’histoire d’un beau jour
Que moi, petit enfant
Je voulais très heureux
Pour toute la planète
Je voulais, j’espérais
Que la paix règne en maître
En ce soir de Noël
Mais tout a continué
Mais tout a continué
Mais tout a continué

Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Héhé! Héhé!

Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Non, non, rien n’a changé
Tout, tout a continué
Héhé! Héhé!
Héhé! Héhé!

Vertaling door Martijn Kooistra

Het is het verhaal van een wapenstilstand
Waarom ik had gevraagd
Het verhaal van een zon
Waarop ik had gehoopt
Het verhaal van een liefde
Die ik vol leven dacht

Het verhaal van een mooie dag
Waarvan ik als klein kindHoopte
dat die heel gelukkig zou worden
Voor de hele wereld
Ik wilde, ik hoopte
Dat de vrede heer en meester was

Op deze kerstavond
Maar alles is hetzelfde gebleven
Maar alles is hetzelfde gebleven
Maar alles is hetzelfde gebleven
Nee, nee, niets is veranderd
Alles is hetzelfde gebleven

En toch hebben veel mensen

Met ons gezongen

En toch zijn veel mensen
Op de knieen gegaan
Om te bidden, ja om te bidden (2x)

Maar ik zag elke dag
Op de televisie
Zelfs op Kerstavond
Slechts geweren en kanonnen
Ik huilde, ik huildeIk huilde, ik huilde
Wie zal me kunnen uitleggen dat
Nee, nee, niets is veranderd
Alles is hetzelfde gebleven

Ik, ik denk aan het kind
Omgeven door soldaten
Ik, ik denk aan het kind
Dat vraagt: waarom?Constant, ja constant
Ik, ik denk over al die dingen na,
Maar ik zou dat niet moeten doen
Al deze zaken
Gaan me niet aan
En toch, ja en toch
En toch zing ik, zing ik
Nee, nee, niets is veranderd
Alles is hetzelfde gebleven

Dit bericht publiceerde ik eerder op een ander weblog. Ik heb er nog wat feiten aan toegevoegd, met dank aan het filmpje op youtube: interview Top 2000.