Categorie archief: Taal

Een belangrijke top

IMG_6396

Ik leg de krant op de toonbank en het geld er zo ongeveer gepast bij. (Ja, een fysieke krant én ja écht geld – het bestaat nog, ik besta nog) De caissière zegt: “Top!” en even later, hebt u er misschien 5 cent bij? “Dat heb ik ook nog” en ik leg het erbij.

“Super, helemaal top!” zegt ze. “Wat fijn dat je er zo’n topdag van maakt! reageer ik. Ik vind het ook helemaal top. “Een fijne topdag nog!”

Voor je het weet ben je besmet en hoor je jezelf “Komt goed!” zeggen terwijl dat niet zo vriendelijk klinkt. Alsof de ander er een heel gedoe van gemaakt heeft of nodig gerustgesteld moet worden.

Samen met mijn moeder bekijk ik een website waar allerlei trendy woorden op staan en ze pikt het goed op. Ze gooit zelfs tips op me. Ik verdenk haar ervan mij straks episch (groots) te verslaan bij Wordfeud met deze kennis. Jeeeujj!

Gegooide tips

Geen gaaf meer (dat is alleen nog voor Mark Rutte) maar jeeeujj of awesome.  Voor de uitspraak: veel met jongeren praten dan hoor je het vanzelf. Vraag niet of iemand je tips kan geven voor je city trip maar of hij of zij tips op je wil gooien. Wees duidelijk, niet meer “dat is ongeveer wat ik bedoel ” maar: Precies dat! We moeten door.

Ook heb ik inmiddels (ik geef toe – vrij laat) begrepen dat je joe altijd kunt gebruiken. Gewoon om er vanaf te zijn als iemand wat meedeelt (of nou ja, op de app gooit). En als variantie is yup ook mogelijk. Een soort van “oké” Zelf zou ik J kunnen overwegen, nog korter hoewel dat als typo gezien kan worden.

Bizar is inmiddels heel gewoon maar wel bizar. Het leven bestaat uit korte woordjes.

Top chill gezel priem (priemsels), yup, jeeeujj precies dat, komt goed. Ooit werkte ik een tijdje in Krek oer’t Wetter en daarom zou ik krek wel top vinden, in plaats van precies maar nee, kansloos.

Tegen Kerst, zo stel ik voor, kunnen we “piek” en “spits” introduceren. Hou op met me!

Oblivious

Hier in #Utrecht hoor ik vaker Engelse termen. (Zo moeilijk om te bedenken hoe je dat in het Nederlands zegt – Ik praat zoooooveel Engels, gewoon bizar). Zo zei laatst een meisje op een terras: Ja jee hij is toch niet zó oblivious? Echt hè! Serieus!

Van dit

Iets anders dat ik signaleer (televisiepresentator laatst horen zeggen): Wat vind je van dit? Is hiervan, daarvan, ervan aan het verdwijnen? Te ingewikkeld? De Schrijfdokter legt het uit

Wat vinden jullie van dit?

Onze Taal legt uit

Top hoort vast te staan aan het woord dat erop volgt: topavondtopdagtoplocatietopvakantie.

Top is wel een bijzonder soort bijvoeglijk naamwoord: het kan, net als onder andere super, niet verbogen worden. Je kunt wel zeggen een fijne avond, maar niet een toppe avond. Top wordt vast geschreven aan het woord waarop het betrekking heeft.

Dus voor ie de reen met de los schrijf ziekte. Het mag aan el kaar.

Mij lijkt juist een toppe avond helemaal TOP! Het klopt niet? Jammer dan. Dit mag immers écht los ge schre ven worden. Toppe zin! Precies dat!

Een topdag voor jullie allemaal. Supertop!

Huilen of regenen: pleurer ou pleuvoir

Omdat het nogal vaak gebeurt dat deze twee werkwoorden verwisseld worden, besteed ik er een blogje aan.

Pleurer hoort bij groep 1 van de Franse werkwoorden (regelmatige werkwoorden). Groep 1 is de grootste groep van werkwoorden in het Frans. Dit zijn de werkwoorden die allemaal op ER eindigen zoals pleurer, danser, regarder etc.

Pleuvoir

Pleuvoir (regenen) hoort bij groep 3 (onregelmatig werkwoord).

Pleuvoir is een onpersoonlijk werkwoord dus het komt alleen voor in de 3e persoon enkelvoud (il). Logisch want jij en ik etc.  kunnen natuurlijk niet ‘regenen’. Il pleut vertalen we dan ook met: het regent.

Misschien verwar je deze werkwoorden  vaker omdat je ervan kunt gaan huilen als het (te veel) regent of te hard.

Zoals altijd is het handig als je zelf een ezelsbruggetje of geheugensteuntje bedenkt, zeker als je je blijft vergissen.

Bijvoorbeeld: Als ik géén bakje pleur  krijg, dan moet ik PLEURER.

Of: als ik een vies bakje pleur krijg moet ik PLEURER
Een bakje pleur is Hot Beverage on Google Android 9.0

  • Mocht je blijven hangen bij “ezelsbruggetje” en piekeren hoe je dat moet vertalen in het Frans dan zal ik je uit de brand helpen: une aide-mémoire, een hulp/steuntje (aide) voor je geheugen (la mémoire).

Pleurer = huilen

Loudly Crying Face on Google Android 9.0
pleurer

Uitspraak: [plɶre

Uitspraak voor pleurer, klik op de microfoon

De vervoeging van pleurer (huilen) vind je hieronder.
Denk je eraan dat de uitspraak van de je, tu, il en ils allemaal hetzelfde klinkt? Dit omdat je die eindletters niet uit moet spreken. Bij de nous en vous- vorm spreek je het uit als: pleuron (nasale klank) en bij vous pleuré (rijmt op café)

het klopt dat de uitspraak van het hele werkwoord pleurer dus hetzelfde klinkt als de vous-vorm. Wat er bedoelt wordt, blijkt uit de context.

Wil je de uitspraak graag horen? Klik hier voor de uitspraak van nous pleurons

je pleure
tu pleures
il pleure
nous pleurons
vous pleurez
ils pleurent

Jacques Brel zong trouwens ooit een prachtig liedje waarin de regel: Voir un ami pleurer – een vriend zien huilen.

Zit dit er een beetje in?

Dan gaan we naar PLEUVOIR…. Regenen

Umbrella on Google Android 9.0

Ik zou het voorlopig bij : il pleut houden – het regent.

Il a plu – het heeft geregend

Prends ton parapluie, il va pleuvoir.

Pak je paraplu, het gaat regenen. (het klopt dat je “il” natuurlijk niet vertaalt met “hij” maar met “het”)

 

Lukt het je om dit uit elkaar te houden…? Hier vertaal je il ook 2x met HET

Paul Verlaine (1844-P 1896)
Il pleureLoudly Crying Face on Google Android 9.0dans mon cœur
Comme il pleutUmbrella on Google Android 9.0 sur la ville.

Schrijf pleurer op een papiertje met een huilend gezichtje erbij. En op een ander papiertje pleuvoir met een paraplu.

Hang het op je toilet, of op je keukenkastje.

Luister naar Jacques Brel

Geef niet op, ook al is het huilen met de pet op.(= C’est archimauvais of c’est mauvais comme tout!)

N’abandonne jamais! Geef nooit op!

Macron had het antwoord in de literatuur kunnen vinden

20181216_170225

Het is uiteindelijk het lezen dat me weer tot het schrijven verleidt en dat komt door een dun maar groots boekje, “Ze hebben mijn vader vermoord”. In het Frans heeft het de betere titel: “Qui a tué mon père”.

Édouard Louis beschrijft hierin de complexe band die hij met zijn vader heeft. Het verhaal over zijn vaders leven en de gebeurtenissen die dat leven hebben verwoest, klinken nog lang na. Geweld, alcoholisme, armoede, homofobie en schaamte spelen een grote rol.

Antwoord op de gele hesjes

En? Wie heeft zijn vader vermoord? Dat weet je na 73 pagina’s. In de titel van mijn blog noem ik Macron die dit boek had moeten lezen. Macron die nog steeds bezig is om het juiste antwoord te vinden op de vraag hoe hij het protest van de Franse hesjes kan stoppen en de agressie uit het debat (en de straat) halen. Hij zal het antwoord vast niet in de literatuur gaan zoeken hoewel hij in dit boekje een uitstekende analyse daarvan kan vinden. Alles komt altijd terug en de literatuur is er bij uitstek goed in je bij de lurven te grijpen.

Ontsnapping 

Hoe het komt dat er geen ontsnapping uit dat leven is voor zijn vader, en waarom de arbeiders vaak niet op de politici stemmen die hen uit de misère zouden kunnen helpen, bespreekt Édouard o.a. ook in de mooie aflevering van VPRO boeken van 21 oktober 2018.

https://embed.vpro.nl/player/?id=VPWON_1289687&profile=vpro&sharing=1

Lees dit boek!

Laten we hopen dat er iemand in Macrons omgeving is die hem dit boek aanraadt en dan doet hij er verstandig aan om samen met Édouard Louis naar Noord-Frankrijk te reizen (ze komen er beiden vandaan) , te luisteren en kijken naar de mensen en geen commentaar te geven totdat hij begrepen heeft hoe je werkelijk op een positieve manier impact kunt hebben op hun leven. Als hij het dan nog voor het zeggen heeft én als hij als ambitie heeft de wereld te willen verbeteren.

Xavier Dolan

Édouard draagt het boek op aan Xavier Dolan, een Canadese filmregisseur en acteur die  in 2009 de film “J’ai tué ma mère” maakte.  Die film gaat over de complexe band tussen een moeder en haar homoseksuele zoon. Xavier Dolan speelt zelf deze zoon en beschreef de film als semiautobiografisch.

Dit voor docenten Frans: ik ben voor een vrije, eigen keuze voor wat betreft de literatuurlijst. Als er echter toch voor de leerlingen gekozen wordt: zet dan dit boek op de literatuurlijst. Mocht je het lastig vinden om daar vragen bij te bedenken – maak er een geschiedenis-aardrijkskunde-filosofisch-sociologisch- project van en laat leerlingen zelf bedenken in welke vorm ze het willen verwerken. 

 

Een nieuw soort fake nieuws

Vandaag reed er een bus langs me en daarna (omdat je op dat stuk niet hard mag rijden) reed de bus nog een tijdje voor me. Er stond op

Dit is een groene bus

De bus was overduidelijk geel.

Vervolgens naderde ik het centrum in Utrecht en moest wachten om over te steken. Er kwam een stadsbus langs. Op de display stond:

Sorry, deze bus zit vol

Verbazing bij mij omdat ik nog niet eerder dit soort teksten had gelezen op een bus. Natuurlijk keek ik goed naar de bus. Die zat helemaal niet vol, integendeel. Ik weet niet zeker of de mensen in de bus wel wisten met welke tekst er rondgereden werd. Zou de buschauffeur het zelf weten?

Jee, dacht ik, het verkeer zit ook al vol met fake nieuws. Gelukkig hebben we de foto’s nog.

Ceci n’est pas un petit bout de ma journée.

Franse woord van het jaar 2018

IMG_1378Eerder schreef ik al over deze Woord-Verkiezing in 2011 en in 2013 . Dit is behoorlijk lang geleden dus heb ik besloten een mise à jour (update) te geven. We leven tenslotte al  een tijdje in 2018.

De jury koos

De jury koos voor het woord “Femmes” omdat het in 2018 veel over vrouwen ging (denk maar aan #metoo). Andere woorden die genoemd werden waren:

colère, harcèlement, réchauffement, jupitérien, et même bitcoin

woede, lastigvallen/intimidatie (vanwege #metoo neem ik aan), opwarming (van de aarde) , van Jupiter, en zelfs bitcoin.

Dat jupitérien moet ik misschien nog even uitleggen. Macron, de Franse president heeft zichzelf  jupitérien genoemd en dat is nogal wat. Jupiter was niet zomaar een god maar de koning der goden.

Het publiek koos uiteindelijk…. 

Via de website www. mot de l’année hebben meer dan 98.000 kiezers (“het publiekswoord”)  in 2018 het woord “métissage’ gekozen als woord van het jaar. Bij het publiek eindigde bitcoin op de 2e plaats en vrouwen op de 3e plaats.

Klik hier voor de Franse website Het Woord van het Jaar

 mélange de choses différentes, de personnes différentes, issues de cultures diverses ; le métissage c’est aussi l’union de toutes ces personnes, un tissage de ces différentes cultures. Aujourd’hui, les pays sont une palette de personnes différentes, un métissage

In het Engels mogelijk (?) cross cultural, intercultural, blend of cultures, bi-cultural (?).

Hoe zouden wij het vertalen in het Nederlands? Afhankelijk van de context misschien: multiculturaliteit, multicultureel, mix van culturen?

Misschien moeten we ook métissage gaan gebruiken?

Laat mij maar lopen – aflevering 4 – ze zijn er opeens!

Dit is niet de route Via de La Plata! maar de camino francés
Dit is niet de route Via de La Plata!

Niet te geloven!

Het leek onmogelijk, zeker als je de introductie weer voorgeschoteld krijgt, dat deze pelgrims ooit Santiago zouden bereiken. Maar natuurlijk bereiken zij Santiago ook al moesten ze de Via de la Plata in een te hete periode lopen. Voordat ze in Ourense waren moesten ze een kilometer of 3 over een industrieterrein. Dat zag er niet leuk uit en daar hoorde ik ze over mopperen.

Nergens tijd voor

Ruim 30 km moet er afgelegd worden op de laatste dag. Marcella heeft harde muziek nodig. Om te kunnen doorlopen? De camino is niet bedoeld als uitputtingsslag. Dan kun je beter meedoen aan de 4 daagse in Nijmegen.Non non rien n’a changé van “Les Poppys” zingt Marcella mee terwijl ze oortjes in heeft. Jammer dat ze zich daarmee afsluit voor de natuur, voor andere pelgrims.  Geen contact met Spaanse mensen. Ook de andere Nederlanders hebben geen contact met Spaanse pelgrims.  Ik versta ze niet….

“Willen jullie dadels”wordt er gevraagd… dat verstaan ze niet. Ze lopen er niet naar toe, proberen het niet te begrijpen maar zeggen van een afstandje “I’m okay”.

Wat denken die Spaanse pelgrims nu? Er lopen een aantal Nederlanders gevolgd door een hoop camera’s maar daar moet je vooral geen contact mee leggen. Ze verstaan het toch niet en ze moeten door. Ze hebben het al zo zwaar.

Degelijke bouw

SAINT JACQUES DE COMPOSTELLE  ANNIVERSSAIRE JO 033Eindelijk zijn ze bij het klooster van Oseira. Dit lees ik op de website: In een van de immense bijgebouwen is de pelgrimsherberg gevestigd.  Terwijl Piet de bouw van bet klooster bewonderd “zal niet gauw instorten, degelijke bouw”stort Fleur bijna in.”Je zag er niet uit vanmorgen” zegt iemand tegen haar.
Tip: zeg iets positiefs en herinner mensen er niet aan dat ze er niet uitzien.

Surprise! Hier kun je een broodje eten.

Verrassingen zijn ook wel wat. Piet kent een patisserie omdat hij de route al zoooo vaak gelopen heeft.  De camerabeelden begrijp ik niet. Een close-up van de knieën  van Piet en een broodje in zijn hand. Ja? Piet heeft zijn vrouw weer aan de lijn “ben met het klimmetje bezig bij Ulla”  Ondertussen loopt Marcella huilend omhoog. Heel emotioneel.

FOTO_324

Dan opeens al de beroemde mis in de kathedraal. De reis is ten einde. Opzwepende muziek. Alleen nog maar herinneringen.

Mijn column over de camino stopt hier ook weer heel abrupt.

Waarom het van groot belang is dat (radio)presentatoren Franse woorden kunnen uitspreken

Radio 2

Vriend P. luistert met veel plezier naar Bert Haandrikman’s programma Hier Is Haandrikman op Radio 2. Op 13 januari 2018 sprak Bert Haandrikman telefonisch met Bart uit Enschede over de Franse taal. Vriend P. stuurde me zelfs het geluidsfragment met de opmerking “Kun jij daar nou niets aan doen?” Om te begrijpen waar ik iets aan moest doen, moest ik eerst luisteren en dat duurde even.

Nu is het echter zo ver! Heerlijk, een presentator die het niet opgeeft en die graag Franse muziek draait en een luisteraar die een leuk Frans plaatje aanvraagt. Een goede start!

C’est parti! (we gaan beginnen)

En ik ga er iets aan doen! Tenminste: als Bert er klaar voor is. Wil je weten wat er precies gezegd werd? Lees dan eerst mijn weergave van het Bert&Bart-gesprek

Weergave van het gesprek
Hier is Haandrikman  13 januari 2018
 BH:  Sjonge sjonge dan hoor je op het nieuws dat de Franse taal op z’n retour is en dan vraag ik om met een Frans liedje te komen de hele boel ontploft bijna! Zoveel goede suggesties komen er binnen.
Bart uit Enschede (aan de telefoon)
(BH) Ben je verrast door de uitkomsten van dit onderzoek?
Bart: Nee niet echt, sorry
(BH) Nee, ik eerlijk gezegd ook niet. Moet wel de hand in eigen boezem steken.Zo vaak draaien we geen Franse muziek meer op de radio. Zat het in je vakkenpakket zitten op de middelbare school, Frans?
Bart Jazeker maar ik moet wel eerlijk bekennen dat ik het heb laten vallen toen ik naar de 5e klas ging en dat ik toen voor Duits heb gekozen.
BH: Ach, en mis je dat dan niet als je op vakantie bent in Frankrijk bijvoorbeeld?
Bart: Ja, eigenlijk wel, maar ja ik was er ook geen ster in. Je moest keuzes maken…
BH: Ik snap het Bart. Had jij ook dat boek On y va tous?
Bart: Ja, volgens mij wel, dat zou best weleens kunnen…. Klopt
BH: Nou daar zijn we dus allebei over gestruikeld. Ik zal je ook vertellen: ik vind het heel mooi die Franse muziek maar ik zie er ook heel vaak tegenop om de juiste uitspraak te hanteren als het gaat om een Franse plaat. Want er komen nu ook veel Franse platen binnen en die zou ik dan ook best wel willen noemen maar …Nou ik zal gewoon eentje pakken, hier eentje van Marga
Bart lacht…
Hoi Bert, ik zit nu vanuit Egmond in de auto naar Utrecht (nou dat is gewoon Nederlands dat lukt allemaal wel)  en ik zou graag une fille aux yeux clairs willen horen. Dan weet ik al dat ik dat helemaal verkeerd uitspreek dus dat is heel lastig voor mij. Hier Marianne, Le lac du Connemara, Michel Sardou en Les Flamandes van Jacques Brel
Bart: Heel herkenbaar
BH: Da’s moeilijk hè dit. Waarom heb ik het vak laten vallen. Goed, oké,  ik ga vaker een Franse plaat draaien en ik ga dat boek On y va tous weer van zolder halen.
En ik heb natuurlijk gevraagd naar jouw favoriete plaat beste Bart, en je kwam met een hele leuke plaat
Bart: Tomber la chemise van  Zebda*
****************************************************************************************
Frans op de middelbare school
Terug naar die methode waar Bert en Bart niet zo heel gelukkig mee waren. Gek trouwens dat hun docent(e) nooit de titel heeft uitgesproken of  uitgelegd. Of misschien is het wel gebeurd maar niet vaak genoeg of duidelijk genoeg. Nou ja, zoiets.
On y va tous 
Jaren geleden solliciteerde ik naar de functie docent Frans in Amsterdam. Nadat ik een uitnodiging kreeg voor een gesprek, belde ik de school voor aanvullende informatie. De directeur nam op en op mijn vraag welke methode er gebruikt werd voor Frans, antwoordde hij: On y va tous waarbij hij net als Bart en Bert de S niet uitsprak. Voor ik er erg in had, had ik hem al verbeterd. De directeur vond het (gelukkig)lollig dat ik hem al iets aan het aanleren was nog voordat ik op gesprek was.
De uitspraak van het Frans -een s of niet uitspreken
Troost je, Bert en Bart,  ik begrijp jullie wel want dat is lastig in het Frans. Meestal worden de laatste letters van woorden niet uitgesproken. Soms juist weer wel. In dit geval moet de S juist `wel uitgesproken worden: On y va touS . Tous betekent in deze zin: allemaal.
Hoe dat allemaal zit leg ik graag een andere keer uit. We willen door! Dan worden er namelijk meer Franse plaatjes gedraaid. Mais oui!
Speciale aanbieding Franse les voor Bert
Bert, heb je je boek al van zolder gehaald? Dat is alleen maar voor wat basis hoor. Verder gebruiken we veel Franse muziek, audio-fragmenten en video’s. Alvast  een video om een beetje warm te draaien.
We spreken elkaar binnenkort voor les 1? Ik ga je mailen (misschien lukt het vòòr zaterdag nog?) en als het nodig is gooi ik er weer een blog tegenaan.
à bientôt?
Vooruit nog een gratis tip
En om alvast een leuke gratis tip te geven: luister eens naar de Franse FIP Radio voor inspiratie. Ik schreef er eerder een blog over: Wees een nomade, luister naar FIP radio.

 

En ook nog een tip voor de uitspraak
De naam van de zanger is Claudio Capéo en dat streepje op de é helpt bij de uitspraak. Wil je een oefenen met de uitspraak van de é en è?
Bij deze titel de t niet uitspreken: un homme debout. Debout betekent: rechtop. Mocht het je vaag bekend voorkomen. France Gall had ook een liedje met: il jouait du piano debout. Dus hij speelde niet zittend piano. En bij jouait spreek je de t niet uit.
Voor de uitspraak van “jouait” check de Forvo website: uitspraak van jouait
Vooruit, nog meer Franse muziek van Mina Tindle die het liedje Pan zingt. Het is wel fijn dat ze zichzelf Mina Tindle heeft genoemd want haar eigen naam is:
Pauline de Lassus Saint-Geniès. Ze zingt ook weleens in het Engels.

Argot
Nog wat achtergrondinformatie over argot/verlan (slang/straattaal). Zebda betekent boter in het Arabisch en is weer een verwijzing naar beur in het Frans (boter schrijf je: beurre maar die twee letters vallen weg).beur = arabe
 Als je een interview wilt lezen met Magyd, de zanger van Zebda klik dan op de link: Gesprek met Magyd van Zebda